Cure & Care

Zorg rond levenseinde

za 18 augustus '18

Zorg rond levenseinde

 

Zorg rond het levenseinde

 

 

Presentatie door dr. Bregje Huisman, anesthesio­loog-pijn­bestrijder en consulent palliatieve zorg in het VUmc. Tevens is zij arts palliatieve zorg in Hospice Kuria, Amsterdam.

 

 Zorg_rond_levenseinde_SOKA_augustus_2018.pdf

 

Bronliteratuur:

Handboek Bijzondere Moraaltheologie, Angel Rodríguez Luño
Handboek Katholieke Medische Ethiek. Verantwoorde gezondheidszorg vanuit katholiek perspectief, Mgr. dr. W.J. Eijk, dr. L.J.M. Hendriks, dr. J.A. Raymakers, Parthenon, Almere 2010
EVANGELIUM VITAE. Over de waarde en de onaantastbaarheid van het menselijk leven, H. Paus Johannes Paulus II - Encycliek, 25 maart 1995
Syllabus over de deugd van de rechtvaardigheid met citaten uit o.a. Handboek Katholieke Medische Ethiek, De verhandeling over de Rechtvaardigheid van Josef Pieper, Handboek bijzondere moraaltheologie van Angel Rodríguez Luño
Reader_over_Rechtvaardigheid_augustus_2018.pdf

 

Ethische reflectie over de intrinsieke waarde van het menselijk leven en het beginsel van de onschendbaarheid van het menselijk leven is nodig als basis.
In aanvulling hierop zullen we nu ingaan op de euthanasie op verzoek van de patiënt zelf.

In objectieve zin moeten we voor ogen houden dat, zelfs in de meest extreme gevallen van mensen die door iedereen verlaten zijn, voor wie het leven eerder als een last dan als een voordeel voor de maatschappij kan lijken, de opzettelijke zelfdoding een ontkenning is van zichzelf als beeld van de levende God.

Daardoor ontloopt de mens zijn ethische plichten, en in het bijzonder die plichten die het zieke leven en de acceptatie van de dood met zich meebrengen. Objectief gaat de betrokkene voorbij aan de gehele morele orde. Dit is een keuze die niet kan worden gerechtvaardigd en waaraan men niet mag meewerken.

Pogingen om euthanasie ethisch te rechtvaardigen gaan uit van het idee dat het menselijk leven niet een intrinsiek goed is, maar eerder alleen extrinsieke waarde heeft: het is alleen de moeite waard voor zover het door de betrokkene naar zijn eigen ideeën als goed en waardig wordt ervaren. De basis van het verbod om te doden zou dan het vermogen zijn om de waarde van iemands leven te beoordelen, begrepen als onderdeel van het meer algemene recht op zelfbeschikking.

Het verbod om te doden zou dan niet gelden voor degenen die menen dat het voor hen niet langer de moeite loont om te blijven leven en zij hun eigen dood als een goed waarderen. De claim om de eigen dood te kunnen bepalen, is dan niet anders dan het ultieme gevolg van het recht om het eigen leven te bepalen.

De filosofische en theologische basis van de onaantastbaarheid van het menselijk leven. Met E. Schockendorf kunnen we daaraan toevoegen dat het argument ten gunste van euthanasie op verzoek afhangt van twee veronderstellingen: “de doodswens van een stervende beschouwen als de ultieme uitdrukking van zijn morele zelfbeschikking en dat de mogelijkheid aan dat verlangen te voldoen een echte hulp voor hem betekent; en voorts dat dit de enige hulp is die we hem in zijn pijnlijke situatie kunnen bieden. Beide veronderstellingen zijn echter buitengewoon problematisch, hetzij in hun filosofische grondslag, hetzij door de medische ervaring in het contact met stervenden”.

Alvorens zich vrij te uiten, moet het geweten van de patiënt worden gevormd over de waarde van zijn eigen lijdende leven, en deze vorming kan alleen in een bepaalde context plaatsvinden. Het idee dat de mens van zichzelf heeft hangt af van wat hij is in de ogen van anderen, en de positieve of negatieve beoordeling van zijn situatie kan, op de een of andere manier, een reactie zijn op de beoordeling die hij van anderen ontvangt.

In een familieomgeving en een gezondheidszorg waarin een hedonistische of utilitaristische idee over de waarde van het leven overheerst, en euthanasie op verzoek dus positief wordt gewaardeerd, kan een euthanasiewens van de patiënt worden veroorzaakt door de gedachte dat zijn eigen lijden niets anders is dan een last voor zichzelf en voor zijn omgeving.

Uit klinische ervaring blijkt dat de wens om te sterven in een gevorderd stadium van de ziekte vaak een verhuld verzoek is om niet te worden opgegeven, noch op het therapeutische vlak (pijnbestrijding), noch in de menselijke en affectieve begeleiding.

 
vertel een vriend(in)!